http://www.aktifsatranc.com/forum/forumdisplay.php/satranc-akademisi-problemleri-212.html

Zugzwang terimini bulan kişi Max Lange’dir. Zugzwang terimi ilk defa, Berlin’de yayınlanan Schachzeitung (satranç gazetesi) adlı yayında 1858’de kullanılmıştır.Terim almanca olmasına rağmen İngilizce ve Rusça lisanlarına da bu şekilde alınmış ve böylece uluslararası satranç literatürüne dâhil olmuştur.
Oxford English Dictionary dahi zugzwang terimini 1905 yılında kelime dağarcığına dâhil etmiştir.

“zugzwang’ta olmak”, “zugzwang’a kalmak” gibi deyimlerle kullanılır.

Oyunculardan birisi hata yaptığı takdirde diğer oyuncunun kontrolü eline geçirmesi ve yapmış olduğu hamleler ile karşı tarafın hamlelerini zorunlulukla belirmesini sağlamaktır.
Bir oyuncunun hamle yapma mecburiyeti nedeniyle oyunu kaybetmesi durumudur. Bir pozisyona zugzwang denilebilmesi için oyuncunun hamle yapmasaydı oyunu kaybetmiyor bir durumda olması gereklidir.
(suksvang şeklinde okunur). Örneğin Beyaz hamle yaptığı için oyunu kaybediyorsa Beyaz lar zugzwangtadır denir.
zugzwang garip bir terimdir. satrancın sonsuz ihtimalli bir oyun olduğunu düşünürsek en azından zugzwang denen kavram tüm ihtimallerin tükendiği bir anı ifade eder. bir hamle yapmak zorundasın ve yapacağın hamle sana oyunu kaybettirecektir. zira yapacak bütün hamleler tükenmiştir ve yapabileceğin tek hamle aynı zamanda kaybetmeni sağlayacak hamledir. sıra sendedir ve karşı tarafa sıranı devretme şansın da yoktur. ya oynarsın ya da sonsuza dek o tahtanın başında beklersin. böylesine bir durum olduğundan, alman edebiyatında da bu terim yaşamda kişinin umudunun olmaması veya kendini kaybetmesi olarak da kullanılır.

Arkadaşlar bence bilgisayar satrancında programın performansını etkileyen iki ana faktör var. Bu iki faktörü sıralayacağımız diğer faktörlere nazaran daha önemli bulmaktayım çünkü direkt olarak oyunda farkını ortaya koymaktadır. Bunlar;

1) Bilgisayarımızın işlemcisi
Ana faktörlerden ilki bilgisayar donanımlarından işlemcidir. Satranç motorunun daha hızlı, daha derin bir analiz gücüne ulaşabilmesi için iyi bir işlemciye ihtiyacımız var. Bilgisayar satrancında en çok intel marka işelmciler tercih edilmektedir. AMD işlemciyide kullananlar hani az değil. Ama AMD genelde İntel işlemcinin gerisinde kalmıştır.
Ben;
12MB önbelleğe sahip, 6 çekirdek, 3.46 GHz özellikteki işlemciyi alıyorum. Ama 2400TL ye yakın bir bir parayıda gözden çıkarıyorum. Biraz tuzlu oldu…
INTEL Core i7-990X Extreme Edition 3.46GHz 12MB 6.4GT/s Lga1366
Uyarı: Gidip mağazaya son çıkan en iyi işlemciyide alsanız bir kaç ay sonra aldığınız işlemciden daha iyisi olduğu söylenen işlemci piyasaya sürülecektir. Hani olurda bu işlemci rakibinizce size kullanılırsa yine bir adım geridesiniz demektir. Yani söylemek istediğim işlemciler üzerine yaşanan gelişmeleri takip etmeli mümkün mertebe güncel işlemciler ile oynamalıyız. Tabi buda ciddi bir mevlaya karşılık gelmektedir. Seçim sizin…

2) Satranç Motoru (Engine)
Ana faktörlerden ikinciside satranç motorudur. Rybka motorunu tahtından indiren Houdini motoru günümüzün en güçlü motorudur. Shredder, Hiarcs, Fritz, Junior, Zappa, Critter, Stockfish, Komodo, Naum gibi güçlü motorlarda var ama en güçlü motoru tercih edeceğiz. Konumu analizleyen varyantları hesaplayan yapımcısının bünyesine kattığı özellikler eşliğinde hamle öneren yazılımlar olan motor bilgisayar satrancındaki en önemli rolü oynamaktadır. Beyin görevini üstlenen motor olarak yaklaşık 150TL verip Houdini 2.0c Pro x64 motorunu alıyoruz.

İşlemci ve Motor olmazsa olmaz taviz veremeyeğimiz unsurlar arasında olmalıdır. En iyi motoru dahi kullansak sıradan bir işlemci eşliğinde, daha zayıf motorlara kaybedebiliriz. Aynı şekilde en iyi işlemciye sahipte olsak vasat bir motorla Houdini, Rybka, Stockfish gibi güçlü motorlara kaybedebiliriz. O halde işlemci ve motoru birbiri ile uyum içerisinde çalıştırıp oluşturacakları sinerjik etki ile max performans alamayı amaçlayacağız.

Gelelim diğer faktörlere………

3) Açılış kitabı
Satranç motorunun oyun ortasına en avantajlı şekilde girmesi ve açılış aşamasını en az sürede geçmesi için açılış kitabı kullanmalıyız.
Çok açık söylemek isterimki bilgisayar satrancı ile profesyonelce uğraşan bu işte idda sahibi kimse açılış kitabını paylaşmaz. Yada bir sonraki versiyonunu yani daha iyisini daha güncel olanını elde ettikten sonra eskisini paylaşabilir. Bunu niçin söylüyorum online ortamda dilediğiniz zaman sağlam bir kitap bulamazsınız. Perfect 2012, Compmaster açılış kitaplarını kullanabilirsiniz. Chessbase paketlerinin içinde gelen açılış kitaplarınıda çok güvenmemek şartıyla kullanabilirsiniz. Veya en iyisi kendi açılış kitabınızı kendiniz yapabilirsiniz.

http://www.aktifsatranc.com/forum/showthread.php/acilis-kitabi-nasil-hazirlanirg-ctg-4519.html?t=4519&highlight=a%E7%FDl%FD%FE+kitab%FD

4) Database
Oyun sırasında her hamle sonunda farklı farklı konumlarla karşılaşıyoruz. Varyantları hesaplamaya en doğru hamleyi bulmaya çalışıyoruz. Peki bulabiliyormuyuz yada motor için ifade edersek motor analiz yaptığı müddetçe mevcut konumdaki en doğru hamleyi bulabiliyor mu? Online ortamda oyundasınız rakibinizle olduğu kadar zamanlada yarışıyorsunuz. Motorunuzun doğruyu en doğruyu bulması için sizce yeterince zamanınız var mı? Peki mevcut konumu daha önceden gücüne inandığınız bir usta isim veya motor değerlendirmiş olsa ve bir hamle önermiş olsa ne iyi olurdu değil mi? Zaman kaybetmeden, motora gerek kalmadan sağlam bir hamleyi rakibinize oynamış olurdunuz. İşte bahsettiğim mantık çerçevesinde database dediğimiz oyun depoları yaparak açılış kitabının arkasından oyun ortasında bir kaç sağlam hamle ile ilerleyebilmeniz mümkün olacaktır. Misal benim elimde 3000+ Elo gücünde motorların oyunlarından oluşan iki database var. Biri 1-0 ile neticelenen diğeride 0-1 ile neticelenen. Beyazla oynuyorsam 1-0 ile neticelenen databasemi kullanıyorum ve her yol beni kazanca götürüyor… Database nasıl yapılır?

http://www.aktifsatranc.com/forum/showthread.php/database-yapiyoruz-4253.html

5) Tablebase
3-4-5 taşlı oyun sonu databasesini yüklerseniz eğer oyun sonunda motorunuzun çalışmasına gerek kalmadan oyunu en hızlı ve en iyi neticeyle tamamlarsınız. Hamleler öncesinden oyunun sonucunu görme şansınız olur. Olurda motor hani sıkışan zamanla birlikte olmaz bir hamle önerir bu olasığında önlemini almış olursunuz. Tablebaseler forumda mevcuttur.

6) Motorun kalıcı beyinle çalışması
Motor ne kadar çok çalışırsa yaptığı analizin derinliği artar buda önereceği hamlenin kalitesini artırır. O halde motor sadece hamle sırası bizdeyken değil hamle sırası rakipte olduğu zamanda çalışsın. Bunun için kalıcı beyin aktif olmalıdr. Engine – Change Main Engine – Permanent Brain

7) Bilgisayarımızın Ram değeri ve Hash Table Size
Bilgisayarımızda çalıştıracağımız satranç motorunun doğru çalışması, bilgisayarımızın motor çalışırken kasmaması ve motora analizleri kayıt için ayıracağımız hastable size oranı tahsis etmek için en az 4GB Ram.
Motora nekadar hash table size takviyesi yapacağız.? Uzun oyunlarda 1GB yeterli olacaktır.
Yaklaşık 270 Tl değerinde
7) Bilgisayarımızın Ram değeri ve Hash Table Size
Kingston DDR3 tipi 8GB, 2000MHZ Ram tercih ediyorum.
CORSAIR 8GB (2*4GB) XMS3 2000MHz CL9 Dual Kit Ram 

8)İşlemcimiz için soğutucu
Arkadaşlar bilgisayar uzun süre çalıştığında donanımlarımız ısınmaya başlar. İşlemcinizin satranç programından alacağınız performansta önemli faktörlerden biri olduğunu söyledim. Uzun süre çalışıp ısınan işlemcilerde performans kaybı yaşanmaya başlar. İşlemci ısısını kontrol altına almak için soğutucu kullanacağız. Yaklaşık 100TL vererek iyi bir soğutucu alabiliriz.
Akasa Venom AMD/Intel LGA 775/1156/1155/1366

9) Windows 64 bit işletim sistemi
Windows 64 bit işletim sistemi kullanabilmemiz için işlemcimizin 64 bit uyumlu olması gerekir. Windows XP versiyonlarda Türkçe 64 bit malesef yok. Windows vista ve windows 7 işletim sistemlerinde Türkçe 64 bit versiyonu bulabilirsiniz.
64 bit versiyon 32 bit versiyona göre bilgisayar üzerinde yapılan işlemleri bilgileri sabit diske depolamayıp Ram üzerine depolamakta bu yöntem işlemlerin tamalanma süresini azaltmaktadır. Böylece bilgisayarda genel bir performas artışı sağlanmış olur. Aynı şekilde 64 bit windows işletim sistemi ile çalışan motorda söylediğim çalışma prensibine uygun olarak performans artışı sağlayacaktır. Aynı motorun 64 bit versiyonu 32 bit versiyonuna göre daha güçlüdür. Dikkat ederseniz motor olarak “Houdini 2.0c pro win64″ 64 bit ile uyumlu versiyonu tercih ettik.

http://computerchess.org.uk/ccrl/404/

Verdiğim linki incelersiniz ilk sıralarda motorların 64 bit versiyonunu göreceksiniz.

10) Satranç Programını öğrenelim..
Satranç programlarının performansı etkileyen hiç bir etkisi yoktur. Günümüzde en çok Chessbase arayüzleri kardeş GUI ler kullanılmaktadır. Bunların yanında ücretsiz Arena programı, Aquarium, Shredder classic gibi arayüzleri tercih edebilirsiniz. Ama açılış kitabı, database, tablebase gibi yardımcı faktörleri göz öününde bulundurunca Chessbase arayüzülerinden biri daha cazip geliyor. Fritz gibi…

Satranç programını genel olarak bilmeli ve kullanmayı öğrenmeliyiz çünkü oyun sırasında nasıl bir durumla karşılaşırız bilemeyiz. En önemlisi doğru bir zaman kontrolü yapmalıyız. Motorun, iyi hamle için olabildiğince çalışması gerektiğini söyledim. Öyleyse oyunumuzun zamanına uygun bir zamanı programa girmeliyiz. Ne çok fazla olmalı, neticesinde fazlaca çalışacak motor online oyunumuzdaki zamanı daraltabilir nede az olacak neticesinde yeterince çalışma fırsatı bulamayacak motor vasat hamleler önerebilir. Yani iki tarafıda bizi kaybetmeye götürebilir. Hamle başı eklemeli oyunlarda aynı şekilde programada hamle başı eklemeli zaman ayarı girilebilir. İnternet tarayıcısı ile satranç programı arasında çalışacak olan mause hareketine kadar tüm detaylar göz önünde bulundurularak en doğru zaman ayarlarını yapmalıyız. Oyun ortasında duruma göre zaman ayarlarını değiştirebiliriz. Yine duruma göre motoru sınırsız analiz moduna alabiliriz. Veya artık gerisini bende halledebilirim deyip motoru kapatabilirsiniz. Veya aynı anda iki hatta daha fazla motor çalıştırabilirisiniz. Tabi işlemcinize güveniyor olabilecek performans kaybını göze alıyorsanız. Verdikleri değerlere önerdikleri hamlelere göre seçim yapar oyuna öyle devam ederdiniz. Satranç motorlarının verdikleri matematiksel değerleri okumayı bilmeliyiz. Misal + – Beyaz açık üstün + = Beyaz üstün demektir.
Oyunlarımızda varyant tahtasını açmayı ve kullanmayı bilmeliyiz. Her hamlede ana tahtada hamle yapıp derinliği düşürmenin bir anlamı yok. Varyant tahtasında motorun izlediği yol ile online rakibimizin yolu uyuşuyorsa hamlelerimizi varyant tahtasından yararlanarak yaparsak hem zamandan kazanır hemde motorun gördüğü derinliğin artmasını sağlamış oluruz. Hamleler arasında çelişki varsa yani rakibinizin oynadığı hamle ile motorun önerdiği hamle arasında fark varsa gözünüz motorun verdiği değere gitmeli. Değer lehinize yükseliyorsa işler yolunda kazanca gidiyorsunuz demektir. Değer aleyhte ve her hamleyle yükseliyorsa işte sıraladığım faktörlerin birinde veya bir kaçında rakibinizin gerisindesiniz demektir.

Databaseden nasıl hamle yapılır, konum nasıl aranır, zaman kontrolü nasıl yapılır, motor nasıl sınırsız moda alınır, motor kalıcı beyinle nasıl çalışır, motora istediğim zaman hamle yaptırabilirimiyim, hashtable size nasıl ayarlanır, varyant tahtası nasıl açılır kullanılır, tablebasenin devreye girdiğini nasıl anlarız, Motorun verdiği matematiksel değerler ne anlama geliyor, programın görünür yüzü nasıl değiştirilir, Oyun sırasında konumu kaybettim doğru konumu tahtaya dizebilirmiyim, yanlış hamle oynadım geri alabilirmiyim, tahta üzerinde koordinatları gösterebilirmiyim gibi oyun sırasında kolaylık sağlayacak özelliklerle ilgili soruları ancak programı tanıyarak çözümleyebiliriz.
Bilgisayar satrancının en iyileri Playchess engineroom da oynar. Makinenizi, açılış kitabınızı en iyi orda test edersiniz.

Değerli arkadaşlarım sizlerden online rakibinizi yenmek üzerine ayıracağınız zamandan birazcık fedakarlık edip bilgisayar satrancı üzerinde durmanızı isityorum. Bilgisayar satrancının ülkemizde gelişmesi daha büyük kitlelere ulaşması için sizlerinde çabalamanızı, araştırmanızı, paylaşmanızı rica ediyorum. Öncelikli hedefimiz rakibimizi yenmek değil programı tanımak, motorları tanımak, performansı etkileyen olumlu olumsuz faktörleri bilmek ve doğru bir biçimde uygulamak olmalıdır. Zaten beraberinde online arkadaşınız için daha güçlü bir rakip haline geleceksiniz.

Cengiz Alıcı

Satranç saati kullanılırken, ya her bir oyuncuya belirli bir sayıda hamle veya tüm hamleleri için belirli bir zaman verilir, ya da baştan verilen belirli bir süre dışında oyuncular her hamle için ek bir süre daha alırlar. Bunlar baştan belirtilmelidir.
‘Ertelemeli Tempo’ hariç, oyuncunun bir önceki zaman diliminden artırdığı süre yine kendisinindir, toplam zamanına eklenir.
Ertelemeli tempoda, her bir oyuncuya ‘esas düşünme süresi’nin yanı sıra her bir hamle için ‘sabit bir ek’ düşünme süresi verilir. Esas süre, ancak ek süre bittiğinde geri saymaya başlar. Ek süre bitmeden saate basması halinde oyuncunun esas süresi değişmez, ek sürenin ne kadarının kullanıldığı önemli değildir.

Oyun başlamadan önce, hakem, saatlerin nereye konacağına karar verir.
Oyunun başlangıcı için belirtilen saatte, beyaz taşlarla oynayan oyuncunun saati çalıştırılarak oyun başlatılır.
Oyunun başlangıcında, her iki oyuncu da mevcut değilse, yarışma yönergesinde başkaca bir kural belirtilmemiş veya hakem farklı bir karar vermiyorsa, beyaz taşlarla oynayacak oyuncu gelene kadar geçen zamanı kaybeder.
Programda belirtilen oyun başlangıç saatine göre bir saatten fazla geç gelen oyuncu/oyuncular yarışma yönergesi tersini belirtmiyor, ya da hakem bu yolda bir karar vermiyorsa oyunu kaybeder.
Oyun sırasında, hamlesini tahta üzerinde yapmış olan oyuncu kendi saatini durduracak ve rakibinin saatini çalıştıracaktır. Oyuncunun saatini durdurmasına engel olunmamalıdır. Eğer, yapılmış olan son hamle, oyunu sona erdirmiyorsa, saate basmadıkça hamlesini tamamlamış sayılmaz
Oyuncunun tahta üzerinde hamle yapmasıyla saate basması arasındaki süre oyuncuya verilen sürenin bir parçası sayılır.
Saate hamle yapılan elle basılır. Saat tuşunun üzerinde parmak bekletmek, ya da eli saatin, tuşların az üstünde tutmak yasaktır.
Oyuncular saate ölçülü davranmalıdırlar. Saate kuvvetli basmak, ele almak ya da devirmek yasaktır. Aksi hallerde oyuncular cezalandırılırlar.
Eğer bir oyuncu saati kullanamıyorsa, hakemin kabul edebileceği bir yardımcı kendisine sağlanabilir. Bu durumda saatler hakem tarafından uygun (adil) bir şekilde ayarlanacaktır.
Hakemin görmesi, ya da oyunculardan birinin yapacağı geçerli bir sav karşısında bayrak düşmüş olarak kabul edilir.
Görünür bir kusur yoksa saatlerdeki göstergeler esas alınır. Açıkça görünür bir kusur olması halinde saat değiştirilir. Değişim sırasında hakem en doğru değerlendirmeyle zamanları belirler.
Her iki bayrak da düşmüşse ve hangisinin daha önce düştüğünü saptamak olanaklı değilse, Bu durum, oyunun son periyodu dışındaki herhangi bir zaman bölümünde olursa, oyun devam eder.
Bu durum, kalan tüm hamlelerin tamamlanması gereken zaman bölümünde olursa, oyun berabere olur.

Dünyanın en iyi oyuncuları bile zaman sıkışmasında o dayanılmaz baskıyı yaşar, hatalar yapar.
Satrançtaki en can sıkıcı anlardan biridir sanırım; zaman sıkışması altında doğru planı bulamamak. Çözümse daha fazla turnuva pratiği …. İnsan, yüksek stres altında düşünmeye ve odaklanmaya alışmalı.
Öte yandan; Zaman sıkışması’ndaki oyunların izleyici sayısı her zaman diğerlerinden fazladır.. Genellikle izleyiciler, aynı turnuvada oyunlarınını tamamlamış oyunculardan oluşur. Belki de az önce kendi ‘zaman sıkışması’ndaki oyunları izlenen oyuncular şimdi izleyici konumundadır. O turnuvada olmasa bile bir başka bir turnuvada zamanı sıkışmayan oyuncu sayısı oldukça azdır. Belki de şu an titreyen elleri, tahtadaki taşları çok daha hızlı tarayan gözleri izlemenin keyfi, burada veya yaşamda izleyici olmanın keyfine işarettir.
Zaman sıkışıklığının en bilinen nedenleri, maça geç kalmak.(Yakın bir zamanda bu durum ortadan kalkacak kurallar değişiyor.), rakibi ciddiye almamak.
Çözümü ise oyuncu stres altında düşünmeye ve konsantre olmaya alışmalı ve turnuva tecrübesine sahip olmalı.