Satranç Tahtasını Tanıyalim

[Ajlan]

Merhaba ;
Satranç oyununu hiç bilmeyen kişiler için oldukça sade bir lisan kullanarak giriş amaçli bir döküman olsun istedim..
Yazı dizimiz başlıyor ..


Satranç 64 kareden oluşan bir tahtada iki oyuncu tarafından oynanan bir oyundur.

Satranç Oyunun oynandığı alana " Satranç Tahtası " denir.
Siz bakmayın adının tahta olduğuna bazen satranç oynamak için plastik bir zemin, bazen cam bir zemin veya başka maddelerden yapılmış zemin de kullanılır.
Zemin hangi maddeden yapılırsa yapılsın Adı her zaman " Satranç Tahtası " dır. Bunun sebebi sanırım Oyunu ilk icat ettiği düşünülen Hintli fakirin Oyunu Tahtadan yapmış olmasıdır.
Bundan sonra Satranç oynanan alana " Satranç Tahtası " diyeceğiz.

Her Oyuncunun emrinde 16 taştan oluşan bir ordusu vardır.
Oyunun amacı Rakip Şahı almaktır, Buna satrançta Mat denir. Tehdit altındaki Şah kendini savunamıyorsa Şah Mat olmuştur. Mat ile oyun hemen sona erer, Mat olan oyuncunun ordusunun ne kadar büyük olduğunun hiç bir önemi kalmamıştır.
Dilerseniz Satranç Tahtasını yavaş yavaş tanımaya başlayarak derslere devam edelim.

Kolay gelsin !

[Ajlan]

Satranç Tahtası, Sağ alt köşede açık renkli kare gelecek şekilde oyuncunun önünde durmalıdır

Ekranda Sağ alt köşesi yeşil boyanmış boş bir satranç tahtası görüyorsunuz.

Satranç Tahtasında 32 tane açık renkli "Beyaz" ve 32 tane koyu renkli "Siyah" kare vardır. Sizin kullanmış olduğunuz Satranç Tahtasını oluşturan kareler ne renkte olursa olsun açık renkli karelere bundan sonra Beyaz Kare, Koyu renkli karelere Siyah Kare diyeceğiz.

Kareler birbirini takip edecek şekilde bir Beyaz bir Siyah olarak yerleşir.

Benzer Şekilde Oyuncuların Taşları hangi renkte olursa olsun Açık renkli taşlara "Beyaz Taşlar" , Koyu renkli taşlara ise "Siyah Taşlar" diyeceğiz.
Lütfen Hatırlayalım ;
Satranç Tahtasında 32 tane Beyaz Kare vardır
Satranç Tahtasında 32 tane Siyah Kare vardır
Satranç Tahtasında 16 tane Beyaz Taş vardır
Satranç Tahtasında 16 tane Siyah Taş vardır
Satranç Tahtası Oyuncunun önünde, Sağ alt köşesi Beyaz Kare olacak şekilde konmalıdır.

Kolay gelsin.

[Ajlan]

Yatay:
Yatay kelimesini Yatmaktan aklımıza getirelim.
Yatağa yattığımız zaman bedenimiz yere paraleldir. Satranç tahtasında da böyle yataylar vardır. Yattığımızda uyumak için sayılar sayarız , Yataylar da sayılır.

Ekranda yeşil okla gösterilen 1.Yataydır. 1.yatayı oluşturan toplam 8 kare vardır bunlar sırası ile şöyledir
a1, b1, c1, d1, e1, f1, g1, h1

Şimdi bütün yatayların adlarını sayalım
1.Yatay : ilk yatay
2.Yatay
3.Yatay
4.Yatay
5.Yatay
6.Yatay
7.Yatay
8.Yatay: Son yatay

Lütfen Hatırlayalım ;
Yataylar Sayılarla isimlendirilir.
( Yattığımızda Kuzuları sayarız)
Satranç tahtasında 8 tane yatay vardır
Yatayı ; yan yana duran 8 tane kare oluşturur.
Yataya Sıra veya Horizantal adını verenlerde vardır.
1.yatay yerine 1.sıra veya 1.Horizontal de diyebiliriz.

Kolay gelsin..

[Ajlan]

Ekranda gördüğünüz sarı renkli boyali yatayın adı 4.YATAY dır

Yatay yerine , Sıra veya Horizantal de denir .
Yataylar Sayılarla isimlendirilir.. ( Yatarken biz kuzulari sayariz )
8 tane yatay vardir.
Her yatay birbirini izleyen siyah , beyaz veya beyaz ,siyah 8 kareden oluşur

[Ajlan]

Dikey :
Dikey kelimesini Ayakta dikilmekten aklımıza getirelim.
Ayaktayken bedenimiz yere dik durur. Satranç tahtasında da böyle dikeyler vardır. Dikeyler harflerle isimlendirilir.

Ekranda yeşil okla gösterilen 1.Dikeydir 1.Dikeyi oluşturan toplam 8 kare vardır bunlar sırası ile şöyledir
a1, a2, a3, a4, a5, a6, a7, a8

Dikeyler a harfinden h harfine kadar sırasıyla adlandırılırlar. Adlandırma yapılırken Türkçe karakterler atlanır bu yüzden c dikeyinden sonra ç yerine d dikeyi gelir , benzer şekilde g dikeyinden sonra ğ dikeyi yerine h dikeyi gelir.
Şimdi bütün Dikeylerin adlarını sayalım
a.Dikeyi : ilk Dikey
b.Dikeyi
c.Dikeyi
d.Dikeyi
e.Dikeyi
f.Dikeyi
g.Dikeyi
h.Dikeyi : Son Dikey

Lütfen Hatırlayalım ;
Dikeyler Harflerle isimlendirilir.
Satranç tahtasında 8 tane Dikey vardır
Dikeyi ; üst üste duran 8 tane kare oluşturur.
Dikeye Sutun veya Vertikal adını verenlerde vardır.
a.Dikeyi yerine a Sutunu veya a Vertikali de diyebiliriz.

[Ajlan]

Ekranda gördüğünüz sarı renkli boyali dikeyin adı f dikeyi dir
Dikeyler Harflerle isimlendirilir
8 tane dikey vardır , bu dikeyler bir siyah bir beyaz veya bir beyaz bir siyah 8 karenin üst üste konması ile oluşur. Tıpkı siyah ve beyaz küpleri üst üste dizmek gibi.

Küpleri üst üste koyarsak dikey oluştururuz
Küpleri yan yana koyarsak yatay oluştururuz . Ne kadar kolay değilmi ?

hatırlamak için şu iki sihirli cümleyi kullaniyoruz
Yatay: Yatarken kuzulari sayarız .. öyleyse yataylar sayılır
Dikey : Ayakta dikilmekten aklımıza getirelim .. unutmayin dikeyler harflerle isimlendirilir

işte size yatay ve dikey
yatayimizin adı 4.yatay , Dikeyimizin adı ise f dikeyi

[Ajlan]

Koordinatlar:
Satranç tahtasında 64 kare olduğunu daha önce söylemiştik, her karenin bir adresi vardır. Bu adresi koordinatlar ile söyleyeceğiz.

Bu adresleri bulurken daha önceki dikey ve yatay dersimizde öğrendiklerimizden yararlanacağız. Karelere isim verirken önce bulunduğu Dikeyin adını sonra ise bulunduğu yatayın adını vereceğiz. Bir satranç oyuncusunun bu adreslerin hepsinin gözleri kapalı iken biliyor olması gereklidir.
Satranç tahtasını iyi tanıyan bir oyuncu Satranç oynarken o kadar başarılı olacaktır.

Ekrandaki satranç tahtası üzerinde karelerin adları yazılmıştır. Bunları tek tek ezberlemek yerine, bu ismi neden aldığını anlamaya çalışalım.
Örneğin
a1 karesi nin bulunduğu dikey a Dikeyidir.
a1 karesi nin bulunduğu yatay ise 1.Yataydır.
şimdi adresi yazalım a Dikeyi 1.Yatay : bu adresi kısaltmak için dikey ve yatay kelimelerini çıkartıyoruz a Dikeyi 1.Yatay
kısa adresimizin adı a1

[Ajlan]

Ekrandaki satranç tahtası üzerinde c4 karesi yeşil ile boyanmıştır. Peki bu kareye neden c4 adı verilmiştir.
Koordinatları kullanarak kareye ad verirken öncelikle bu karenin hangi Dikey üzerinde bulunduğuna bakıyoruz. daha sonra ise Hangi Yatay üzerinde olduğuna bakıyoruz. sırası ile birlikte bakalım

Ekranda Yeşil renkli boyanmış olan kare c Dikeyi üzerindedir biz dikeyi sarı okla sizin için işaretledik.
Ekranda Yeşil renkli boyanmış olan kare 4.Yatay üzerindedir. biz bu yatayı sarı okla sizin için işaretledik.
Şimdi adresi yazalım : c Dikeyi 4.Yatay
Adresi kısaltmak için Dikey ve Yatay kelimelerini çıkartıyoruz
c Dikeyi 4.Yatay . Kısa adresimizin adı ise c4, bundan sonra bu kareden bahsederken c4 diyeceğiz.

Eğer c4 Karesini bulmamız istenirse
önce kısa adresi oluşturan c ve 4 değerlerinin nereden geldiğini hatırlıyoruz
ilk değer her zaman dikeyin adıdır. c = Dikeyin adı
ikinci değer her zaman Yatayın adıdır. 4= Yatayın adı
öyleyse yapmamız gereken c dikeyini çiziyoruz ve 4.yatayı çiziyoruz. Kesiştiği kare bize c Dikeyi 4.Yatay adresini verir. Bu adresi kısaltarak c Dikeyi 4.Yatay ; c4 adresini oluşturuyoruz

[Ajlan]

Ekrandaki satranç tahtası üzerinde yeşil ile boyanan karenin adı nedir ?


Çözüm :
ilk olarak yapmamız gereken Yeşil renkli boyalı kare hangi dikey üzerindedir ? bu sorunun cevabını bulmak
ikinci olarak yapmamız gereken ise yeşil renkli boyalı kare hangi Yatay üzerindedir ? bu sorunun cevabını bulmak

Ekranda Yeşil renkli boyanmış olan kare f Dikeyi üzerindedir
Ekranda Yeşil renkli boyanmış olan kare 7.Yatay üzerindedir.

Şimdi adresi yazalım : f Dikeyi 7.Yatay
Adresi kısaltmak için Dikey ve Yatay kelimelerini çıkartıyoruz
f Dikeyi 7.Yatay . Kısa adresimizin adı ise f7, bundan sonra bu kareden bahsederken f7 diyeceğiz.

[Ajlan]

Hem Soralim Hem Cevaplayalim

Karelerin adreslerini bulmak için hangisi doğrudur ?
a) Önce Karenin bulunduğu yatay bulunur.
b) Önce Karenin bulunduğu dikey bulunur.
c) Önce Karenin bulunduğu çapraz bulunur

Cevap : Bir karenin adresini bulurken önce o karenin hangi Dikeyde olduğuna sonra hangi yatayda olduğuna bakıyoruz. Sorumuzun doğru cevabı b olmaliydı.

ekranda gördüğünüz yeşil renkli boyanmış karenin adı nedir ?
a) f7
b) e4
c) d4

Cevap : önce Dikeyi buluyoruz .. Yeşil renkli karenin bulunduğu dikey e dikeyi
sonra yatayı buluyoruz. Yeşil renkli karenin bulunduğu yatay ise 4. yatay
şimdi bu iki kelimeyi birleştiriyoruz
e dikeyi 4.Yatay .. bu uzun cümleden dikey ve yatay kelimelerini çıkartırıyoruz. e dikeyi 4.Yatay
Yeşil renkli karenin adresi e4 . Doğru cevap b olmaliydi.

Bir karenin adresini bulurken Hem Dikeyden , hem Yataydan yararlanırız.
a) Doğru
b) Yanlış

Cevap : tabiki doğru cevap a şıkkı. karenin adresini bulabilmek için hem dikeye hem yataya ihtiyaç vardır . Unutmayın önce Dikeyin adı , sonra yatayın adını söylüyoruz